| Kwintet voor de Volkskrant Het blijft behelpen met lijstjes, zoveel weet ik nu. Ze zijn per definitie onvolledig en willekeurig. Afhankelijk van de stemming waarin men verkeert en de mate van behulpzaamheid van het geheugen, zijn lijstjes niet veel meer dan een voorlopige balans die opgemaakt wordt. Toen de Volkskrant mij vroeg mijn favoriete top 5 in te zenden, ging ik monter aan de slag, maar die opgewektheid verdween snel toen ik op het tienvoudige uit kwam. Na lang wikken en wegen kon ik mijn long list tot de helft terugbrengen. Verder kwam ik niet. De titels staarden mij even zelfverzekerd als uitdagend aan: durf mij er eens vanaf te halen! Uiteindelijk paste ik noodgedwongen een kunstgreep toe en schrapte alle filosofische en buitenlandse titels van de lijst. Toen hield ik nog tien Nederlandstalige romans over. De hoogst geplaatste vijf leest u hier. De overige twintig titels heb ik op mijn website gezet, zodat ze mij ‘s nachts niet langer met hun vraag- en uitroeptekens komen bestoken. 1. De avonden, van Gerard Reve De avonden van Gerard Reve, omdat geen andere roman de Hollandse mores van het burgerlijke milieu van eind jaren veertig zo diepgaand en genadeloos heeft getekend, dat het boek er zelfs onvertaalbaar van is geworden. Want in geen andere taal dan in het Nederlands dat Reve opnieuw lijkt te hebben uitgevonden, zal de bekrompen benauwdheid van dat milieu ooit uitgedrukt kunnen worden. 2. Oeroeg, van Hella Haasse Oeroeg van Hella Haasse, omdat deze roman destijds mijn kinderboekentijd afsloot en de weg opende naar de literatuur. De spannende vervreemding van de taal, de suggestieve schets van de personages, het kostte me als kind wel enige moeite om me meteen over te geven aan een verhaal dat zoveel mysterieuzer was dan mijn wereld, maar toen dat eenmaal gebeurde, was ik voorgoed verkocht. 3. Sluitertijd, van Erwin Mortier Niet het alom geprezen Godenslaap van Mortier behoort tot de meesterwerken van de recente Nederlandse literatuur, maar het zowel in omvang als toon veel bescheidener en evenwichtiger drieluik dat hij daarvoor publiceerde: Marcel, Mijn tweede huid en vooral het wondermooie Sluitertijd. In deze roman wordt de balans tussen belletrie en geloofwaardigheid, tussen magie van taal en inlevingsvermogen niet doorbroken, maar op meesterlijke wijze bewaakt.
Boa, van Marie Kessels, maar ook Een sierlijke duik behoren voor mij tot de literaire hoogtepunten van de jaren negentig. De indringende wijze waarop Kessels in Boa de ‘ondraaglijke zwaarte van de eenzaamheid’ schetst, de prachtige vergelijkingen en de meesterlijke precisie waarmee ze het wel en wee van haar hoofdpersonage Meg beschrijft, is niet alleen een intens plezier om te lezen, maar ook een troost zoals alleen de literatuur die kan bieden. 5. Ik heb geen talent voor ondergeschiktheid, van Belle van Zuylen Hoewel deze titel geen echte roman, maar een briefwisseling is, mag hij op dit lijstje niet ontbreken. Ik heb veel correspondenties uit die tijd gelezen, maar geen is zo openhartig, oprecht en niets verhullend als de brieven die Belle van Zuylen schreef aan Constant d’Hermenches en James Boswell. Brieven die de tand des tijds zo goed hebben doorstaan, dat ze deze eeuw geschreven hadden kunnen worden. De overige twintig titels van mijn persoonlijke longlist staan hieronder vermeld:
6. Madame Bovary, van Gustave Flaubert Joke J. Hermsen |