Felix Meritis, 19 november. Van denken naar doen.

Door Joke J. Hermsen

Denktank sociale cohesie de Baarsjes.

‘Laat duizend bloemen bloeien.’

Het motto van de denktank sociale cohesie in de Baarsjes is geweest: Laat duizend bloemen bloeien. Zorg voor betrokkenheid en verbondenheid in de buurt, voor meer samenleven en minder naast elkaar heen leven, voor meer kennis van elkaars gewoonten en cultuur en voor minder angst, kortom: voor meer ontmoetingen en gesprekken met en over elkaar.

Als de bloemen uit het motto symbool staan voor de Baarsjes buurtbewoners, dan kunnen we met bescheiden trots vaststellen dat het ons, ruim een jaar na dato, inderdaad is gelukt om die duizend bloemen te laten bloeien, want er zijn zeker zo’n duizend mensen bij de projecten die uit de denktank voortkwamen betrokken geweest. Dat is natuurlijk nog maar een fractie van de totale bevolking van ons stadsdeel, maar het is een begin. Waar kwamen die duizend dan naar toe? Allereerst naar de twee kennismakingsbijeenkomsten of brainstormsessies die de denktank organiseerde. Ook tot onze eigen verrassing, mag ik wel zeggen, kwamen er tot twee keer toe ruim honderd buurtbewoners op af, die ons met tientallen ideeen over het bevorderen van de sociale cohesie bestookten.
Van de meest ludieke projecten, zoals een multi-culturele uitlaatstrook voor huisdieren – dit project heeft het op het nippertje niet gehaald – of een complimentenpuntensysteem, waarbij je als bewoner punten kon verzamelen als je ook eens een vriendelijke opmerking tegen een buurtgenoot maakte – dit project werd helaas ook niet uitverkozen- , tot aan meer serieuze en ambitieuze ideeen als een Baarsjesloop, een midzomernachtfeest, een informatief dossier over de perikelen rond de Westermoskee, een onderwijsavond over de doorstroom van allochtone leerlingen naar het VWO en een Booming baarsjes festival. Uiteindelijk zijn er hiervan aardig wat gerealiseerd, maar ook waren er nog multi-culturele kookontmoetingen, een interdisciplinaire en interculturele salon en een Baarsjes ontmoet serie, mede dankzij de bezielende begeleiding van denktanklid Aydin Daldal.
Voor mij persoonlijk waren de eerste bijeenkomsten van de denktank trouwens op zich al een geslaagd sociaal cohesie project. Want hoewel ik al 20 jaar in de Baarsjes woon, had ik nog nooit met zoveel verschillende culturele achtergronden aan een tafel gezeten. Ik heb er nog altijd spijt van dat we toen geen filmcamera bij ons hadden, want die avonden leken soms wel erg veel op de verhalen uit duizend en een nacht. Mercedes Zandwijken stelde ons niet de geijkte vragen als wie ben je en wat doe je?, maar zij vroeg ons te vertellen wie onze ouders waren en waar zij vandaan kwamen. Dat leverde twee avonden van prachtige, even ontroerende als aangrijpende verhalen op. U kunt zich voorstellen dat het ijs, mocht daarvan al sprake zijn, meteen gesmolten was. Er valt Mercedes overigens nog veel meer lof toe te zwaaien. Zij wist ons allen te inspireren en te motiveren. Het is aan haar enthousiasme en overtuigingskracht te danken dat wij ons allen gedurende een jaar geheel vrijwillig als vrijwilligers voor haar karretje, of zeg maar gerust haar Koets van de sociale cohesie hebben laten spannen.
Inmiddels is deze koets op de politieke kaart gezet, en gaat er binnenkort in de Baarsjes een nieuwe denktank van start. Niet geremd door de onvermijdelijke kinderschoenperikelen van een nieuw inititatief en van harte ondersteund door de stadsdeelvoorzitter en de raad, zal deze denktank waarschijnlijk nog slagvaardiger en daadkrachtiger kunnen opereren. Uiteindelijk ging het ons, en Mercedes waarschijnlijk ook, er om een sfeer in Amsterdam, in onze buurt, te creeren die niet op angst, onzekerheid en vooroordelen gebaseerd was, maar op kennis van en inzicht in elkaars cultuur en standpunten. Geen instemming, maar inzicht, hetgeen een niet onbelangrijk verschil is. Dat standpunten soms met elkaar kunnen conflicteren, is naar mijn idee namelijk geen kwalijke, maar voor een democratie juist noodzakelijke zaak. Pas als we allemaal hetzelfde moeten denken en vinden, gaat het mis. Binnen de denktank lag bijvoorbeeld het Westermoskee dossier heel gevoelig. Begrijpelijk, aangezien de denktank een regenboog aan geloofsovertuigingen verenigde: joods, christelijk, moslim, agnost, boeddist en atheist. Uiteindelijk hebben we het stadsdeel aangeraden een gedegen, historisch goed onderbouwd verhaal in de lokale pers te plaatsen, teneinde de geruchtenmachine die na het mislukken van de onderhandelingen tussen stadsdeel, woningcorporatie en moskeebestuur op gang was gekomen in ieder geval van de goede feiten te voorzien. Dat verhaal is er gekomen en ook werd er nog een discussieavond georganiseerd.
Hieruit bleek maar weer eens dat pluraliteit van meningen geen bedreiging voor, maar juist het fundament van een gezonde samenleving is, zoals de filosofe Hannah Arendt al schreef. Niet met een voorgeschreven normen & waardencatalogus, waar onze minister Ter Horst blijkbaar van droomt, maar met goed onderwijs voor iedereen, gelijke kansen op de arbeidsmarkt, gezonde politieke debatten én een zekere mate van verbondenheid met de mensen om je heen. Je zou toch denken dat een minister daar haar handen al wel vol aan zou hebben. Wat wij als denktank na gestreefd hebben is, heel simpel samengevat, een poging met elkaar in gesprek te komen en samen een gesprek over de wereld te voeren, waarbij we het vooral niet met elkaar eens hoeven te zijn. Het is een even eenvoudig als bescheiden begin, maar naar ons idee noodzakelijker dan het van hogerhand verspreiden van een zoveelste manifest van goed burgerschap. Ik wil vooral Mercedes Zandwijken bedanken dat zij het ons mogelijk heeft gemaakt aan dit gesprek deel te mogen nemen.